Specialist in terraria en hun bewoners
Home » Informatie » Terrarium » Hygiene

 

HYGIËNE
  
Het is misschien niet zo’n boeiend onderwerp maar toch erg belangrijk voor de gezondheid en het welzijn van dieren, daarom dit artikel.
Ik hoor wel eens mensen zeggen: "Ik heb een steriel terrarium". Dit klopt eigenlijk niet. De dieren die wij houden zijn conventioneel gehouden dieren, d.w.z. in (open) terraria, zonder barrière.
Voor de duidelijkheid zal ik eerst de definities van bepaalde begrippen geven:
  
Steriel: vrij van alle micro-organismen. (kiemvrij)
  
Micro-organismen: bacteriën, virussen, schimmels, micoplasma’s, endoparasieten, ectoparasieten.
  
Bacterie: plantaardige ééncellige.
 
Virus: dierlijke (lijkt het meest op) ziektekiem die bestaat uit zeer kleine deeltjes.
 
Schimmels: meercellige plantaardige organismen die geen bladgroen bezitten.
 
Micoplasma’s: lijken erg op bacteriën.
 
Endoparasiet: parasiet die binnen in het lichaam leeft, bijvoorbeeld ingewandswormen, ééncelligen.
 
Ecto-parasiet: parasiet die buiten het lichaam leeft, zoals vlooien, luizen, mijten, teken.
 
Besmetting: het overgaan van micro-organismen van de ene plaats naar de andere.
 
Ontsmetten: het verlagen van het aantal kiemen.
 
Desinfectie: het verwijderen van pathogene micro-organismen m.b.v. chemische middelen. (desinfectantia)
 
Pathogeen: ziekteverwekkend.
 
Dragerschap: het hebben van micro-organismen zonder ziekteverschijnselen (nog niet ziek of na ziekte), we noemen het ook: ‘latent aanwezig zijn van een ziekte’.
 
Incubatietijd: de tijd die verloopt tussen besmetting en ziek worden.
 
Infectieziekte: door micro-organismen.
 
Sterilisatie: het verwijderen/doden van alle levende micro-organismen.
 
Vector: levend of dood organisme of voorwerp dat een rol speelt bij de overdracht van een micro-organisme.
 
Zoönose: ziekte die van een dier op een mens kan overgaan. (en omgekeerd)
 
Viruliteit: ziekmakend vermogen van een micro-organisme.
 
Hoe kun je nou het beste schoonmaken?
 
Ten eerste: maak het jezelf gemakkelijk:
 
-Houd je dieren in een terrarium met gladde oppervlakten met afgekitte naden.
-Bouw dat terrarium niet vol met onzinnige dingen. (je moet die ook schoonmaken) Een waterbak, klimtak, steen en eventueel schuilgelegenheid is voldoende.
 
Vind je dit saai?
 
Denk eens aan een lik gekleurde (hoogglans)verf op hout en een mooie poster achter het glas. Ik heb zelf terraria van hout en die heb ik van binnen geschilderd met oranje/bruine verf voor de slangen uit een gematigd klimaat en lichtgroen voor de tropische dieren.
De beste manier om schoon te maken (te ontsmetten) is door middel van heet water (zo heet mogelijk) met zeep en eventueel soda. (ontvet) Ouderwets hè? Maar het werkt wel! Daarna goed naspoelen met schoon water. Dit is eigenlijk al voldoende. (en milieuvriendelijk)  
Alleen met desinfectans schoonmaken heeft weinig nut, want als het desinfectans in contact komt met veel vuil gaat de werking er snel af. Bovendien werken desinfectantia beperkt. Wormen en worm-eieren bijvoorbeeld worden niet gedood door desinfectantia, je kunt ze alleen wegwassen met heet (minstens 70°C) water en zeep. Nu denk je misschien, ik ben slim, ik doe een desinfectans in de zeepoplossing, dan ben ik sneller klaar en heb minder werk. Werkt niet! 
En die zeepjes met desinfecterende werking dan? (Unicura bijvoorbeeld) Verkooppraatjes! Niet in geloven, het werkt gewoon als zeep. Het verschil is de prijs. 
Als je toch wilt (of moet) desinfecteren, bedenk dan waarom:
 
-Zijn de dieren ziek?
-Wat hebben ze? (wordt de ziekte veroorzaakt door bacteriën of virussen?)
 
Als je dieren ziek zijn, kunnen ze pathogene bacteriën of virussen bij zich dragen en verspreiden. 

Desinfectantia die goed werken tegen bacteriën:
 
-Alcoholen, ethylalcohol 70%
-Jodiumtinctuur (deze maakt de sporen van bacteriën niet onschadelijk).
-Chloor 0,1%.
-Formaline (deze maakt ook de sporen onschadelijk en bovendien doodt formaline virussen, evenals alcoholen en jodiumtinctuur).
 
Alcohol en jodiumtinctuur worden gebruikt voor wonddesinfectie. Chloor is het meest geschikte middel om terraria en benodigdheden (waterbak, steen, schuilgelegenheid, voederpincet, vanghaak e.d.) te desinfecteren.
Chloor werkt het beste in lauwwarm water en spoel daarna goed af met koud water; het is immers vergif!


Maar als de dieren ziek zijn door een virus en je hele ‘veestapel’ komt te overlijden, dan kun je overwegen om formaline te gebruiken voordat er weer nieuwe dieren worden gekocht.
Het voordeel hiervan is, dat de lucht in de ruimte ook wordt gedesinfecteerd. Nadeel is dat het ERG GIFTIG (en kankerverwekkend!) is,irriterend voor de ogen en de voorste luchtwegen. Draag daarom beschermende kleding,handschoenen en veiligheidsbril en rook,drink of eet niet.
De werkwijze bij het gebruik van formaline is als volgt;
Gebruik per m³ ruimte 30 cc handelsformaline (40%). Te koop bij de apotheek en dierenarts. De formaline werkt pas goed als de temperatuur in de ruimte tenminste 20° C is. De formalinedamp moet 6-24 uur inwerken. 
Om te voorkomen dat de damp (te snel) uit de ruimte verdwijnt, moet je ventilatieopeningen en kieren rond ramen en deuren dichtstoppen of afplakken. Voor een goede werking is het ook nodig dat er een voldoende hoge luchtvochtigheid heerst. Daarom wordt aan de formaline die men vernevelt water toegevoegd of worden de muren en de vloer natgespoten voordat men de formaline verdampt. De benodigde hoeveelheid formaline kan samen met anderhalf maal zoveel water worden verneveld met een vernevelapparaat of worden verdampt op een elektrisch kookplaatje dat buiten de te ontsmette ruimte uitgeschakeld kan worden. Als men de formaline gaat vernevelen,dan zul je moeten zorgen dat je de damp niet in kan ademen! Formaline kan ook worden verdampt door in een bak of emmer kaliumpermangaat (KMnO4) te doen en hier de formaline op te gieten. Het mengsel gaat zeer snel koken (wegwezen dus): per m³ ruimte is 20 gram kaliumpermangaat nodig. Na afloop van de inwerktijd moet de formalinedamp door ventileren of door binding aan ammonia worden verwijderd.
Deze methode is geschikt als je alle terraria en dieren in een speciale kamer hebt staan met gladde muren en zeil op de grond. (naden afgekit)
Extra voorzichtigheid is geboden als deze aparte ruimte zich in een woonhuis bevindt,omdat je (waarschijnlijk) ook buren hebt!

 
Metalen voorwerpen, zoals voederpincetten, kunnen ook uitgekookt worden in bijvoorbeeld een snelkookpan (wordt heter dan gewoon koken); het wordt dan niet steriel.
Steriliseren kan wel in de oven. (!) De oven wel eerst voorverwarmen (met inhoud), de eigenlijke sterilisatieduur gaat pas in als de goede temperatuur is bereikt:
 
-Bij 170° C 1 uur
-Bij 160° C 2 uur
-Bij 150° C 2,5 uur
 
Als je goed schoongemaakt hebt, denk er dan wel aan dat de schoonmaakattributen, zoals dweil, emmer e.d. een bron van besmetting kunnen zijn. Het beste is om ze na het schoonmaken weg te gooien of goed schoon te maken en DROOG op te ruimen.
Hoe vaak je moet schoonmaken, hangt ervan af:
 
-Is er bevuiling door ontlasting, bloed of etensresten?
-Zijn de dieren ziek of gezond?
-Hoeveel dieren zijn er?
-Wat voor soort terrarium is het? Droog of vochtig? Bedenk dat bacteriën sneller groeien in een vochtig milieu en dat er nogal wat schimmels kunnen optreden.
 
De waterbak moet minimaal 1x per week verschoond worden, als het warm weer is vaker en als er ontlasting of iets anders in ligt, meteen.
 
Zoönose
 
Bedenk dat als je geen andere mogelijkheid hebt dan waterbakken enzovoort in de keuken schoon te maken, dat je daarna alles (spoelbak, aanrecht, muur) goed schoonmaakt. Reptielen en amfibieën zijn dragers van verschillende typen Salmonella-bacteriën!                     
 
Bron: Proefdierkunde Biotechnisch handboek deel 1 van Stichting proefdierkundige informatie 3e editie 1990.
 
Xandra Bender.